Procedura "Niebieskiej Karty"
Co to jest procedura "Niebieskiej Karty"?
Procedura "Niebieskiej Karty" to różne działania podejmowane w sytuacji podejrzenia lub stwierdzenia stosowania przemocy domowej na podstawie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Celem procedury jest zatrzymanie przemocy domowej i udzielenie pomocy i wsparcia Tobie i Twoim najbliższym. Na skutek wszczęcia procedury "Niebieskiej Karty" informacja dotyczące Twojej sytuacji zostanie przekazana do grupy diagnostyczno - pomocowej. Więcej informacji na temat dalszych działań uzyskasz podczas spotkania z członkami tej grupy, na które zostaniesz zaproszony/zaproszony. W trakcie procedury członkowie grupy diagnostyczno - pomocowej będą kontaktować się także z osobą, która stosuje przemoc.
Procedura „Niebieskie Karty” obejmuje:
- osoby doznające przemocy domowej,
- osoby stosujące przemoc domową, przez które należy rozumieć wyłącznie osoby pełnoletnie, które dopuszczają się przemocy domowej wobec osób doznających przemocy domowej.
Co to jest przemoc domowa?
Przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej, w szczególności:
a) narażające tę osobę na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia lub mienia,
b) naruszające jej godność, nietykalność cielesną lub wolność w tym seksualną,
c) powodujące szkody na jej zdrowiu fizycznym lub psychicznym, wywołujące u tej osoby cierpienie lub krzywdę,
d) ograniczające lub pozbawiające tę osobę dostępu do środków finansowych lub możliwości podjęcia pracy lub uzyskania samodzielności finansowej,
e) istotnie naruszające prywatność tej osoby lub wzbudzające u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, w tym podejmowane za pomocą środków komunikacji elektronicznej;
Osoba doznająca przemocy:
a) małżonek, także w przypadku gdy małżeństwo ustało lub zostało unieważnione oraz jego wstępni (np. rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), zstępni (np. dzieci, wnuki, prawnuki), rodzeństwo i ich małżonkowie,
b) wstępni i zstępni oraz ich małżonkowie,
c) rodzeństwo oraz ich wstępni, zstępni i ich małżonkowie,
d) osoba pozostająca w stosunku przysposobienia i jej małżonek oraz ich wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
e) osoba pozostająca obecnie lub w przeszłości we wspólnym pożyciu oraz jej wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
f) osoba wspólnie zamieszkująca i gospodarująca oraz jej wstępni, zstępni, rodzeństwo i ich małżonkowie,
g) osoba pozostająca obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkania i gospodarowania,
h) małoletni.
Osoba stosująca przemoc:
osoba stosująca przemoc - osoba pełnoletnia, dopuszczająca się przemocy domowej,
Świadek przemocy domowej:
świadek przemocy domowej - osoba, która posiada wiedzę na temat stosowania przemocy domowej, lub widziała akt przemocy domowej
Wszczęcie procedury następuje z chwilą wypełnienia formularza „Niebieska Karta – A” w przypadku uzasadnionego podejrzenia stosowania przemocy domowej lub zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej. Następnie formularz przekazuje się do Zespołu Interdyscyplinarnego. Podejmowanie interwencji w środowisku odbywa się na podstawie procedury "Niebieskiej Karty" i nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy domowej ani osoby stosującej przemoc domową.
Wszczęcia procedury dokonują przedstawiciele wskazanych w ustawie instytucji poprzez wypełnienie formularz „Niebieska Karta–A”:
1. pracownik socjalny jednostki organizacyjnej pomocy społecznej;
2. funkcjonariusz Policji;
3. żołnierz Żandarmerii Wojskowej w sprawach żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową stosujących przemoc domową;
4. pracownik socjalny specjalistycznego ośrodka wsparcia dla osób doznających przemocy domowej;
5. asystent rodziny;
6. nauczyciel wychowawca będący wychowawcą klasy lub nauczyciel znający sytuację domową małoletniego;
7. osoba wykonująca zawód medyczny, w tym lekarz, pielęgniarka, położna lub ratownik medyczny
8. przedstawiciel komisji rozwiązywania problemów alkoholowych;
9. pedagog, psycholog lub terapeuta, będący przedstawicielami jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, komisji rozwiązywania problemów alkoholowych; Policji; oświaty; ochrony zdrowia; lub organizacji pozarządowych
Przemoc w rodzinie może przybierać wiele form:
Przemoc psychiczna – m.in.: wyśmiewanie religii, poglądów, pochodzenia, odmowa szacunku i uczuć, narzucanie poglądów, krytyka, kontrolowanie kontaktów z bliskimi, ograniczanie pożywienia i snu, domaganie się posłuszeństwa, poniżanie, wyzywanie, zawstydzanie, upokarzanie czy stosowanie gróźb.
Przemoc seksualna – m.in.: wymuszanie nieakceptowanych praktyk seksualnych pożycia seksualnego (gwałt w małżeństwie): wymuszanie seksu wraz z osobami trzecimi, sadystyczne formy współżycia, krytyka zachowań seksualnych, demonstrowanie zazdrości, zmuszanie do oglądania pornografii.
Przemoc fizyczna – m.in.: odpychanie, obezwładnianie, popychanie, policzkowanie, duszenie, szczypanie, kopanie, bicie lub rzucanie w kogoś przedmiotami, bicie pięścią lub otwartą ręką, polewanie substancjami żrącymi, parzenie, porzucanie w niebezpiecznej okolicy, nieudzielenie koniecznej pomocy, użycie broni itp.
Przemoc ekonomiczna – m.in. zachowania utrudniające podjęcie zatrudnienia, odbieranie zarobionych pieniędzy, niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych rodziny, nieponoszenie kosztów utrzymania mieszkania.
Zaniedbanie – min. niezaspokajanie podstawowych potrzeb emocjonalnych i fizycznych zarówno w przypadku dziecka, rodziców jak i innej osoby najbliższej – zależnej (zarówno z powodu złego stanu zdrowia, niepełnosprawności czy też wieku): brak zainteresowania i uwagi ze strony opiekunów, brak zapewnienia odpowiedniej opieki medycznej, nasilenie choroby spowodowane np. niepodawaniem lekarstw, brudna lub zniszczona odzież, niedostosowana do pogody i pory roku a także niska waga i niedożywienie u osoby zaniedbywanej.
Osoby które doświadczają przemocy przechodzą przez trzy powtarzające się cykle/ fazy:
Faza narastającego napięcia: osoba stosująca przemoc jest ciągle poirytowana, poniża i prowokuje kłótnie, nie panując nad swoim gniewem. Pojawiają się dolegliwości fizyczne np. bóle głowy, żołądka, utrata apetytu czy bezsenność, apatia, spadek energii, niepokój czy pobudzenie nerwowe. Znane są przypadki, kiedy to osoba doświadczająca przemocy prowokowała awanturę, aby „mieć to już za sobą”.
Faza gwałtownej przemocy: osoba stosująca przemoc wyładowuje się, wpada w szał, staje się gwałtowna. Efektem są m.in. połamane kości, obrażenia wewnętrzne, podbite oko czy nawet śmierć. Po wystąpieniu tej fazy, osoba doświadczająca przemocy jest w stanie szoku, odczuwa przerażenie i wstyd. Pojawiają się uczucia złości i bezsilności.
Faza miodowego miesiąca: sprawca żałuje i okazuje skruchę. Składa obietnice poprawy, przekonuje, że taka sytuacje już się nie powtórzy. Okazuje ciepło i miłość, obdarowuje kwiatami i innymi prezentami, rozmawia, dzieli się własnymi przeżyciami, obiecuje poprawę. Para zachowuje się jak świeżo zakochana. Niestety, faza przemija, a cykl rozpoczyna się od początku.
Każdy kolejny wybuch przemocy jest gwałtowniejszy, a z czasem okresy między fazami stają się coraz krótsze.
